Centrum Eksploatacji i Utrzymania Sieci u każdego z Operatorów komórkowych powstało wraz z uruchomieniem pierwszej stacji bazowej.

Centrum Eksploatacji i Utrzymania Sieci (z angielskiego Operation and Maintenance Center) - w sieciach telekomunikacyjnych jednostka odpowiedzialna za nadzór nad prawidłowym funkcjonowaniem poszczególnych elementów sieci. W większych sieciach nadzorem nad siecią zajmuje się zazwyczaj kilka regionalnych działów OMC które nadzorują działanie sieci przez 8 godzin dziennie a w pozostałym czasie nadzór nad całą siecią sprawuje NMC (Network Management Center) które nadzoruje działanie sieci 24h/dobę, 7 dni w tygodni, 365 dni w roku. Każde z OMC jest w stanie przejąć kontrolę całej swojej sieci w przypadku większej awarii NMC.

W przypadku uszkodzenia Centrum Eksploatacji Sieci sieć zadziałałaby bez większych zakłóceń. Zdarza się również, że pracownicy OMC (inżynierowie OMC) pełnia nocne i weekendowe dyżury telefoniczne tj. są zobowiązani na telefoniczne wezwanie stawić się w pracy. Plus i Orange maja regionalne OMC i na noc nadzór wraca do Warszawy. T-Mobile i Play mają tylko jedno NMC. W Erze zwane TOC (Technology Operations Center) jest to specjalne pomieszczenie zbudowane tylko do tego, w Play NOC (Network Operations Center) w których nadzór cały czas jest prowadzony z jednego miejsca.

Najważniejszym zadaniem OMC jest monitorowanie pracy Sieci i reagowanie na awarie. Podstawowym narzędziem pracy są aplikacje umożliwiające monitorowanie i zarządzanie siecią (tzw. Operation Support System (OSS)). Za ich pomocą inżynierowie OMC mogą:

śledzić alarmy (z angielskiego alarms) generowane przez poszczególne elementy sieci. Zwykle poszczególne alarmy, pojawiają się z krótkim opisem, kodem jednoznacznie określającym rodzaj alarmu i priorytetem, który pozwala ocenić stopień zagrożenia dla prawidłowego funkcjonowania węzła sieci. Dostawca infrastruktury telekomunikacyjnej udostępnia Operatorowi dokumentację, która dla każdego alarmu powinna opisywać, prawdopodobny przyczyny jego powstania i akcje które należy wykonać aby je usunąć.
śledzić ostrzeżenia (z angielskiego warnings), które nie są bezpośrednio związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem elementów infrastruktury telekomunikacyjnej, ale mogą być powodem do dalszej analizy i ewentualnych decyzji do podjęcia jakichś akcji.
obserwować stan sieci, w postaci zmieniających się parametrów związanych z poszczególnymi elementami infrastruktury telekomunikacyjnej.
generować statystyki i pomiary, które mogą być wykorzystywane do prac nad planowaniem rozwoju sieci, lub do przewidywania potencjalnych problemów, które mogą nastąpić w przyszłości.
zmieniać parametry elementów infrastruktury telekomunikacyjnej, definiować / konfigurować nowe węzły sieci.
zdalnie udzielać wsparcia inżynierom pracującym w terenie.
zarządzać i monitorować wejścia osób uprawnionych do pomieszczeń w których mieszczą się poszczególne węzły sieci.

Najczęstszą przyczyną awarii wykrywanych przez OMC i NMC są:
psujace się TRX-y (w przypadku TRX często pomaga zdalny reset/restart modułu),
psujące się moduły,
awarie radiolinii,
wyczerpanie się baterii,
awarie zasilania poszczególnych BTS'ów.

Awarie zasilania BTS-ów spowodowane są zwykle przerwaniem kabli lub częstymi awariami prądu na terenach wiejskich. Wówczas przed wyładowaniem awaryjnych akumulatorów należy pojechać na miejsce z generatorem zasilania. Większość napraw sprzętu odbywa się jednak "z poziomu klawiatury" z samych Centrów Eksploatacji Sieci. Często taka naprawa polega na "resecie" danego urządzenia.

Do monitoringu sieci GSM Centra Eksploatacji Sieci korzystają z oprogramowania Network Elemenent Manager i jest specyficzne dla konkretnego sprzętu i dostawcy. Dzięki niemu, na ekranach komputerów można obserwować wszelkie nieprawidłowości działania sieci - np. przeciążone stacje bazowe w środku miasta w godzinach szczytu, alarm otwarcia drzwi w BTS-ie na końcu Polski lub awarię migającego światła ostrzegawczego na wyższych masztach z antenami.

Wszystkie komunikaty można wyświetlać również na dużym naściennym ekranie, który daje możliwość lepszego przeglądu zdarzeń w całej sieci. Dodatkowo wykorzystywany jest podczas poważnych awarii (podobno zdarzają się sporadycznie), gdy w Centrum gromadzi się większa liczba specjalistów Działu Eksploatacji Sieci. Tak naprawdę to tylko T-Mobile ma duży videowall.

Niektóre fragmenty powyższego tekstu zostały zaczerpnięte z artykułu Wizyta w Centrum Eksploatacji Sieci Plus za pisemną zgodą Redakcji GSM ONLINE PL. Dziękujemy!.